GORINCHEM Wie Chiquita zegt, zegt bananen; weinig consumenten weten echter dat ruim een kwart van alle bananen die ze uitkiezen bij hun supermarkt of groenteboer pas in Gorinchem een gele kleur krijgt. De bananenrijperij van Chiquita Nederland en haar partners brengen jaarlijks een kleine 285 miljoen bananen in ruim drie miljoen dozen op kleur en smaak.
Ben Boeijink en Richard Middelkoop controleren gezamenlijk de
temperatuur van een lading bananen in de Chiquita-rijperij in
Gorinchem. FOTO VICTOR VAN BREUKELEN
Als het om bananen gaat, is hij een wandelende encyclopedie. Moeiteloos dreunt Franklin Ginus van Chiquita Nederland in Gorinchem de feiten omtrent de populairste vrucht ter wereld op. ,,77 procent van de banaan is vocht, de rest bestaat grotendeels uit koolhydraten en suikers,'' vertelt de directeur, terwijl hij een rondleiding geeft door de blauwgekleurde rijperij met 35 moderne rijpkamers en een capaciteit van 29.000 dozen per week (95 bananen per doos van 18,14 kilo).
De Chiquita banaan wordt groen en onrijp geplukt op plantages in Colombia, Costa Rica en Panama. De vrucht rijpt na het plukken gewoon door en zet tijdens het rijpen zetmeel om in suikers: hoe rijper de banaan, hoe zoeter. ,,De banaan is het meest voedingsrijke product,'' stelt Ginus. ,,Een groot misverstand is dat je er dik van zou worden. In Japan is er zelfs een dieet ontwikkeld op basis van bananen. Je kunt er dus zelfs mee afvallen.''
Wel waarschuwt hij bloemenliefhebbers. ,,Rijpende bananen produceren ook veel ethyleen. Dit natuurlijke gas zorgt ervoor dat andere vruchten in de buurt sneller rijpen, maar ook dat bloemen verwelken. Zet dus nooit bloemen bij bananen!''
Sinds 1989 is de bananenrijperij - de belangrijkste tak van het Gorcumse bedrijf - onderdeel van Chiquita. Aan de muur van het kantoor prijken daarom drie klokken: één met de tijd van Gorinchem, een tweede met die in Panama City in Panama (-6 uur) en het laatste uurwerk weerspiegelt de plaatselijke tijd in Cincinnati in Ohio (-6 uur). Als de 23 werknemers in Gorinchem om één uur 's middags pauze nemen, moeten veel van hun Amerikaanse collega's van Chiquita Brands International nog ontwaken. Bellen naar de andere kant van de oceaan kan dus pas later in de middag.
Niet toevallig is juist tijd een cruciale factor in de rijperij in Gorinchem. Om bananen op het juiste moment bij de consument aan te bieden, verloopt het computergestuurde rijpingsproces punctueel volgens schema.
,,We rijpen bijna alle bananen hier in zeven dagen, soms gebeurt het in zes dagen,'' vertelt rijpexpert Richard Middelkoop. ,,De bananen hebben dan 'kleur 4' en kunnen in de winkel rijpen tot 'kleur 5'. Het pulp is dan ook precies goed. Wij garanderen dat onze bananen minimaal 100 uur na onze uitlevering nog goed zijn.''
Op een rijpkaart in de centrale computer noteert hij temperatuur, dikte, uiterlijk, gebreken en leeftijd van de bananen in een cel. Aan de hand daarvan bepaalt hij tevens de temperatuur van de rijpkamer: van 14,5 tot 16,5 graden Celsius.
,,Als een banaan te snel rijpt, wordt ie melig. Koel je te snel, dan wordt de schil grijs,'' legt Middelkoop uit. ,,En als de vochtigheidsgraad niet juist is, droogt de banaan uit. Het ziet er hier misschien simpel uit, maar dat is het dus niet. Planning is cruciaal.''
De Chiquita bananen komen nog groen in Gorinchem aan. Vanuit Colombia, Costa Rica en Panama worden ze in tien dagen in gekoelde containers naar Antwerpen verscheept. Van daaruit reizen de vrachtwagens onder meer naar de rijperijen in Meppel en Gorinchem. Middelkoop: ,,Zodra ze hier binnenkomen, controleren wij ze eerst op temperatuur, versheid en uiterlijkheden voordat ze een rijpkamer in gaan. Daarna blazen we tien uur lucht van 15 graden om de temperatuur van alle bananen te egaliseren.'' Om de poriën van de bananen te openen, verhoogt hij vervolgens de temperatuur met een halve graad. ,,Pas dan voegen we ethyleen toe voor het verder rijpen van de bananen.''
Smoothies
Een gevaarlijke spin, zoals vorig jaar in Bolsward werd aangetroffen, heeft hij nooit tussen de bananen gevonden. ,,Dat kan bijna niet,'' zegt Middelkoop. ,,Niet alleen is de controle heel streng. Tijdens de reis zitten de bananen ook zonder zuurstof. Dat overleeft een spin niet.''
Behalve bananen levert Chiquita 'fruit smoothies' en fruitsalades die voor honderd procent uit puur fruit bestaan. Deze zijn te koop in de tankstations langs de rijkswegen. ,,Maar bananen zijn onze core business,'' benadrukt Franklin Ginus. ,,Behalve aan Albert Heijn en Super de Boer leveren wij ook aan 65 procent van alle groente- en fruitspecialisten in Nederland.''
Ginus beroept zich erop dat Chiquita Nederland nauwelijks verloop heeft van personeel. Alle medewerkers van het bedrijf zijn volgens hem trots dat ze er werken. ,,Wij zeggen altijd dat we blauw bloed hebben: Chiquita-bloed,'' zegt Michelle den Boer van marketing. ,,Chiquita is een grote naam, maar tegelijk een heel persoonlijk bedrijf.''
Of dat bedrijf in Gorinchem blijft, is nog de vraag. Ginus. ,,We hebben plannen om in Barendrecht een nieuwe rijperij te laten bouwen, maar we zijn ook in onderhandeling met de gemeente Gorinchem. Alles ligt nog open.''
Profiel
Naam bedrijf: Chiquita Nederland.
Opgericht: In 1922 als aardappel-, groente- en fruithandel Bruigom en
Visser, dat zich in de jaren '70 specialiseerde in bananen. In
1989 werd het bedrijf overgenomen door Chiquita Europe.
Gevestigd in: Gorinchem.
Directeur: Franklin Ginus.
Aantal werknemers: 23.
Product: Chiquita bananen.
Omzet: Ongeveer 3 miljoen dozen per jaar, in totaal zo'n 285 miljoen
bananen.
Bron: AD NieuwsMedia 10-10-09